Grooming i child grooming – czym jest i jak go rozpoznać? Jak zapobiegać groomingowi?

Grooming to podstępny proces manipulacji, który zagraża bezpieczeństwu dzieci zarówno w sieci, jak i poza nią. Poznaj mechanizmy działania sprawców, rozpoznaj sygnały ostrzegawcze i dowiedz się, jak skutecznie chronić najmłodszych przed tym niebezpieczeństwem.

Najważniejsze informacje

• Grooming to proces manipulacji psychologicznej i emocjonalnej skierowany głównie do dzieci i młodzieży, mający na celu zdobycie ich zaufania w celu wykorzystania.
• Child grooming jest specyficzną formą groomingu, gdzie celem sprawcy jest seksualne wykorzystanie dziecka poprzez stopniowe wprowadzanie tematów intymnych i izolację ofiary.
• Proces groomingu przebiega etapami: selekcja ofiary, nawiązanie kontaktu, budowanie zaufania, izolacja, desensytyzacja oraz manipulacja emocjonalna.
• Groomerzy stosują różnorodne techniki manipulacji, takie jak pochlebstwa, prezenty, szantaż emocjonalny czy gaslighting, aby uzależnić dziecko od siebie i wymusić posłuszeństwo.
• Sygnały świadczące o groomingu u dziecka obejmują izolację społeczną, zmiany nastroju, tajemniczość w korzystaniu z internetu oraz nietypowe prezenty lub wiedzę o tematach seksualnych nieodpowiednich dla wieku.
• Grooming może odbywać się zarówno online (media społecznościowe, gry internetowe), jak i offline (spotkania w realnym świecie), a także w formie hybrydowej łączącej oba te środowiska.
• Skutki groomingu dla dziecka są poważne i obejmują trudności emocjonalne (lęk, depresję), problemy społeczne (izolację) oraz fizyczne objawy psychosomatyczne; często wymagają profesjonalnej pomocy terapeutycznej.
• Szczególnie narażone na grooming są dzieci w wieku szkolnym z ograniczonym wsparciem rodzinnym, młodzież LGBTQ+, ofiary przemocy domowej oraz dzieci z zaburzeniami rozwojowymi lub niskim poczuciem własnej wartości.
• Działania prawne wobec groomingu są jasno określone w polskim Kodeksie karnym (art. 200a §1-2), przewidując sankcje karne za kontakty o charakterze seksualnym z dziećmi zarówno online jak i offline.
• Profilaktyka groomingu opiera się na edukacji dzieci, rodziców oraz instytucji – poprzez programy szkoleniowe, kampanie społeczne oraz narzędzia kontroli rodzicielskiej wspierające bezpieczne korzystanie z internetu.
• Rodzice i opiekunowie odgrywają kluczową rolę w ochronie dzieci przed groomingiem poprzez monitorowanie aktywności online, ustalanie zasad korzystania z sieci oraz prowadzenie otwartego dialogu o zagrożeniach cyfrowych.
• Zachowanie bezpieczeństwa dzieci w internecie wymaga stosowania limitów czasowych korzystania z urządzeń, konfiguracji ustawień prywatności oraz edukacji dotyczącej rozpoznawania podejrzanych zachowań online.
• W przypadku podejrzenia groomingu ważne jest szybkie działanie: rozmowa wspierająca z dzieckiem bez obwiniania go, zbieranie dowodów oraz zgłoszenie sprawy odpowiednim służbom wraz ze wsparciem psychologicznym dla ofiary.

Grooming i child grooming – definicja i istota zjawiska

Grooming to proces manipulacji psychologicznej i emocjonalnej, którego celem jest zdobycie zaufania dziecka lub młodzieży w celu wykorzystania ich na różne sposoby. W kontekście child grooming mówimy o specyficznej formie tego zjawiska, gdzie głównym celem sprawcy jest seksualne wykorzystanie ofiary.

Grooming oznacza świadome i celowe działania mające na celu uwodzenie online, czyli budowanie relacji opartej na zaufaniu, aby później manipulować dzieckiem. Proces ten może odbywać się zarówno w przestrzeni cyfrowej, jak i poza nią.

Child grooming to szczególna odmiana groomingu, gdzie sprawca dąży do uzyskania kontroli nad dzieckiem lub nastolatkiem, by doprowadzić do jego wykorzystywania seksualnego. Jest to forma przemocy psychicznej oraz przestępstwo karalne.

Charakterystyka procesu groomingu

• Zyskiwanie zaufania: Sprawca stopniowo buduje więź poprzez pozorne zainteresowanie i wsparcie emocjonalne.
• Manipulacja emocjonalna: Wykorzystanie samotności, lęków czy niskiej samooceny dziecka do pogłębienia zależności.
• Korzystanie z prezentów i pochlebstw: Elementy wzmacniające relację i poczucie wyjątkowości ofiary.
• Działalność online i offline: Kontakt przez media społecznościowe, czaty czy gry internetowe oraz spotkania w rzeczywistości.
• Eskalacja tematów seksualnych: Stopniowe wprowadzanie treści o charakterze erotycznym lub intymnym jako sposób normalizacji niewłaściwych zachowań.
• Izo­lacja ofiary: Próby oddzielenia dziecka od rodziny i przyjaciół dla zwiększenia kontroli nad nim.

Kontekst historyczny i ewolucja zagrożenia

Pojęcie groomingu wywodzi się z języka angielskiego (to „przygotowywać”, „pielęgnować”), a jego rozpoznawalność wzrosła wraz z rozwojem internetu. W erze cyfrowej zagrożenie to stało się bardziej powszechne ze względu na łatwość kontaktu sprawców z potencjalnymi ofiarami oraz anonimowość sieci. Ewolucja technologii wymaga ciągłego dostosowywania metod ochrony dzieci przed nowymi formami manipulacji online.

Grooming	Child Grooming
Zbudowanie relacji opartej na zaufaniu bez jednoznacznego celu seksualnego (może dotyczyć różnych form wykorzystywania).	Celem jest przygotowanie dziecka do wykorzystania seksualnego poprzez stopniową manipulację emocjonalną i fizyczną.
Mogą występować różnorodne motywacje sprawcy – kontrola, przemoc psychiczna lub inne formy nadużyć.	Sprecyzowany cel – uzyskanie dostępu do intymności dziecka w celach przestępczych związanych z seksualnością.
Zdarza się zarówno online (media społecznościowe), jak i offline (spotkania osobiste).	Nacisk kładziony na stopniową eskalację kontaktu prowadzącą do wykorzystywania fizycznego lub nagrań o charakterze erotycznym/porno).

Co to jest grooming? To przede wszystkim proces manipulacji dzieci poprzez budowanie fałszywego poczucia bezpieczeństwa. Aby dowiedzieć się więcej o etapach groomingu oraz technikach stosowanych przez sprawców, zapraszamy do dalszej lektury kolejnych sekcji artykułu.

Zrozumienie definicji groomingu oraz child groomingu to pierwszy krok ku skutecznej ochronie najmłodszych. Zachęcamy do kontynuowania lektury — poznaj mechanizmy działania sprawców oraz metody zapobiegania temu niebezpieczeństwu!

Proces groomingu – etapy i mechanizmy działania

Znajomość etapów groomingu jest kluczowa, aby skutecznie rozpoznawać i przeciwdziałać temu niebezpiecznemu procesowi. Grooming to stopniowe budowanie relacji opartej na manipulacji, które prowadzi do wykorzystania dziecka. Poniżej przedstawiamy szczegółowy opis kolejnych faz tego procesu wraz z praktycznymi przykładami.

1. Selekcja ofiary
   

   Sprawca wybiera dziecko, które wydaje się być najbardziej podatne na manipulację – często jest to osoba samotna, nieśmiała lub izolowana społecznie. Przykład: „Groomer może zwrócić uwagę na dziecko, które rzadko uczestniczy w zajęciach grupowych lub ma trudności w relacjach z rówieśnikami.” – mówi psycholog dziecięcy Anna Kowalska.

2. Nawiązanie kontaktu
   

   Pierwsze wiadomości są neutralne i przyjazne. Sprawca udaje zainteresowanego wspólnymi pasjami lub problemami dziecka, by zdobyć jego sympatię. Przykład: „Hej, widziałem że też lubisz gry komputerowe! Może pogadamy?” – taki początek rozmowy często pojawia się w komunikatorach internetowych.

3. Budowanie zaufania
   

   Regularna wymiana wiadomości, okazywanie wsparcia emocjonalnego oraz dzielenie się sekretami tworzą fałszywe poczucie bliskości. Praktyczny przykład: groomer pisze codziennie rano i wieczorem, pyta o samopoczucie i problemy szkolne.

4. Izolacja
   

   Dziecko jest stopniowo przekonywane do dystansowania się od rodziny i znajomych. Sprawca sugeruje, że tylko on je rozumie i wspiera. Cytat eksperta: „Izolacja emocjonalna zwiększa zależność dziecka od groomera” – podkreśla terapeuta Marek Nowak.

5. Desensytyzacja
   

   Polega na powolnym wprowadzaniu treści seksualnych lub intymnych pytań, co ma oswoić dziecko z tematem i zmniejszyć jego opory. Przykład: najpierw rozmowy o uczuciach czy relacjach międzyludzkich przechodzą do bardziej prywatnych kwestii.

6. Manipulacja emocjonalna
   

   Zaczyna się wywieranie presji poprzez szantaż emocjonalny, wzbudzanie poczucia winy lub strachu przed utratą kontaktu. Praktyczny przykład: groomer grozi ujawnieniem prywatnych zdjęć lub informacji rodzinie dziecka.

Nazwa mechanizmu	Opis mechanizmu działania
Mechanizm zaufania	Wykorzystywanie empatii oraz autorytetu przez sprawcę do budowania fałszywej bliskości i bezpieczeństwa u dziecka.
Mechanizm nagrody	Dawanie prezentów, pochwał oraz wyjątkowego traktowania w celu uzależnienia emocjonalnego ofiary od groomera.
Mechanizm kształtowania zależności	Celem jest uzależnienie dziecka od uwagi sprawcy poprzez systematyczne dostarczanie pozytywnych bodźców oraz wsparcia emocjonalnego.

Kluczem do rozpoznania zagrożenia są właśnie opisane powyżej etapy groomingu oraz mechanizmy działania groomingu. Proces ten często przypomina naturalną przyjaźń czy wsparcie emocjonalne, co czyni go szczególnie trudnym do wykrycia bez odpowiedniej wiedzy i czujności opiekunów oraz specjalistów.

Jak rozpoznać grooming u dziecka – sygnały i objawy

Rozpoznanie objawów groomingu u dziecka jest kluczowe dla szybkiej reakcji i ochrony przed dalszym krzywdzeniem. Warto zwracać uwagę na zmiany w zachowaniu, emocjach oraz zdrowiu fizycznym dziecka, które mogą świadczyć o manipulacji ze strony dorosłych.

Objawy behawioralne

• Czy dziecko nagle unika rówieśników i wcześniejszych zainteresowań? – Tak, izolacja społeczna to częsty sygnał groomingu.
• Czy spędza dużo czasu w Internecie bez wyjaśnień? – Nadmierne korzystanie z urządzeń elektronicznych może wskazywać na ukryte kontakty.
• Czy dziecko staje się bardziej tajemnicze względem swojego życia online? – Ukrywanie rozmów lub aplikacji to ważny znak ostrzegawczy.
• Czy pojawiły się nietypowe prezenty lub pieniądze od dorosłych? – To może być próba przekupstwa lub budowania zależności.
• Czy unika rozmów o nowych znajomościach? – Dzieci często boją się mówić o sytuacjach groźnych dla nich.

Objawy emocjonalne

• Czy zauważasz nagłe zmiany nastroju, takie jak agresja lub nadmierna uległość? – To reakcje na stres i manipulację emocjonalną.
• Czy dziecko wykazuje lękliwość lub niepokój bez wyraźnej przyczyny? – Emocjonalne napięcie jest typowe dla ofiar groomingu.
• Czy nastąpił spadek motywacji szkolnej i chęci do kontaktu z innymi? – Problemy w nauce mogą wynikać z psychicznego obciążenia.

Objawy fizyczne

• Czy dziecko skarży się na bóle głowy, problemy ze snem lub brak apetytu? – Objawy psychosomatyczne często towarzyszą przemocy psychicznej.
• Czy zauważyłeś/aś zmiany w wyglądzie, np. niechęć do higieny osobistej? – Może to być efekt depresji lub stresu chronicznego.

Typ objawu	Opis	Przykład zachowania
Behawioralny	Dziecko izoluje się od rówieśników i ukrywa aktywność online.	Nagle przestaje chodzić na zajęcia pozalekcyjne i usuwa kontakty z listy znajomych w mediach społecznościowych.
Emocjonalny	Zmienność nastrojów, lękliwość oraz apatia wobec codziennych obowiązków szkolnych i domowych.	Dziecko bywa agresywne wobec rodzeństwa albo przeciwnie – całkowicie wycofane i smutne przez dłuższy czas.
Fizyczny	Bóle głowy, zaburzenia snu oraz utrata apetytu bez medycznej przyczyny.	Dziecko często narzeka na ból brzucha przed pójściem do szkoły albo ma trudności z zasypianiem nocą.

Sygnały groomingu u dziecka:

• Zauważalna izolacja od rówieśników i rodziny;
• Tajemniczość dotycząca korzystania z Internetu;
• Nadmierne spędzanie czasu online bez jasnego powodu;
• Pojawienie się nietypowych prezentów lub pieniędzy;
• Zwiększona drażliwość, lękowość lub agresja;
• Bóle głowy, problemy ze snem czy brak apetytu;
• Społeczna apatia oraz spadek wyników szkolnych;
• Nagłe zmiany zachowań emocjonalnych (np. nadmierna uległość).

Formy groomingu – online i offline

Grooming online

Grooming online to jedna z najczęściej występujących form manipulacji dziećmi w przestrzeni cyfrowej. Sprawcy wykorzystują różnorodne platformy internetowe, by nawiązać kontakt, zdobyć zaufanie i stopniowo wpływać na młode osoby.

• Media społecznościowe (Facebook, Instagram, TikTok) – miejsca, gdzie dzieci dzielą się zdjęciami i informacjami o sobie.
• Komunikatory (WhatsApp, Messenger) – umożliwiają bezpośrednią i często prywatną wymianę wiadomości.
• Gry internetowe i platformy do czatów głosowych (Discord, Fortnite) – pozwalają na anonimowy kontakt oraz tworzenie fałszywych profili.
• Aplikacje do wideorozmów (Zoom, Skype) – wykorzystywane do przesyłania nieodpowiednich materiałów lub zachęcania do sextingu.

Czy wiesz, że groomerzy często korzystają z aplikacji takich jak Snapchat czy Telegram, które umożliwiają szybkie usuwanie wiadomości? To utrudnia rodzicom kontrolę nad tym, co dziecko otrzymuje lub wysyła. Warto również pamiętać o ryzyku związanym z anonimowymi forami i czatami internetowymi.

Formy online	Formy offline
Nawiązywanie kontaktu przez media społecznościowe	Spotkania w realnym świecie po uprzednim kontakcie online
Wysyłanie nieodpowiednich zdjęć lub filmów przez komunikatory	Obietnice prezentów podczas imprez młodzieżowych lub klubów hobbystycznych
Tworzenie fałszywych profili w grach online dla ukrycia tożsamości	Wykorzystanie środowiska szkolnego lub sportowego do budowania relacji z dzieckiem

Grooming offline

Grooming offline polega na manipulacji dzieckiem poza światem cyfrowym. Sprawcy wykorzystują bezpośrednie kontakty oraz sytuacje społeczne sprzyjające budowaniu fałszywego poczucia bezpieczeństwa.

• Spotkania osobiste inicjowane po wcześniejszym kontakcie internetowym lub zupełnie niezależne od sieci.
• Imprezy młodzieżowe oraz wydarzenia lokalne jako okazje do zdobywania zaufania dzieci i nastolatków.
• Kluby hobbystyczne czy zajęcia pozaszkolne – miejsca sprzyjające długotrwałym relacjom i manipulacjom emocjonalnym.

Czy zdajesz sobie sprawę, że groomer może wykorzystać środowisko szkolne albo sportowe Twojego dziecka? Obietnice prezentów czy wspólnych wyjść to częste metody budowania więzi w realu. Ryzyko spotkania się z nieznajomym zaproszonym przez internet jest poważnym zagrożeniem wymagającym czujności opiekunów.

Grooming hybrydowy – co to jest?

Grooming hybrydowy to połączenie działań prowadzonych zarówno online, jak i offline. Przykładowo sprawca zaczyna od kontaktu przez media społecznościowe lub gry internetowe, a następnie proponuje spotkanie w rzeczywistości. Taka forma zwiększa ryzyko dla dziecka poprzez rozszerzenie pola działania manipulatora poza świat cyfrowy.
Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak łatwo może dojść do takiego przejścia? Dlatego tak ważna jest edukacja dotycząca obu form groomingu oraz stosowanie narzędzi kontroli rodzicielskiej przy korzystaniu przez dzieci z internetu.
Więcej o technikach manipulacji stosowanych przez groomerów przeczytasz w naszej sekcji poświęconej temu tematowi.

Techniki manipulacji stosowane przez groomerów

Rozpoznanie technik groomingu i manipulacji dzieci jest kluczowe dla skutecznej ochrony najmłodszych przed zagrożeniami. Sprawcy stosują różnorodne metody, które mają na celu zdobycie zaufania dziecka oraz stopniowe przejmowanie kontroli nad jego emocjami i zachowaniem. Poniżej przedstawiamy najczęstsze techniki wraz z przykładami i wskazówkami, jak na nie reagować.

Nazwa techniki	Przykład sytuacji
Pochlebstwa i nadmierne uznanie	„Jesteś naprawdę wyjątkowa, nikt nie rozumie cię tak dobrze jak ja.”
Prezenty i nagrody materialne	„Zobacz, kupiłem ci ten drogi gadżet – to nasza mała tajemnica.”
Iskrzenie tajemnicy	„Nie mów o tym nikomu, zwłaszcza rodzicom – to nasz sekret.”
Stopniowa eskalacja treści	„Na początku porozmawiamy o hobby, a potem może opowiesz mi coś więcej o sobie…” (przejście do tematów seksualnych)
Gaslighting	„To tylko twoja wyobraźnia, przesadzasz – nikt cię nie skrzywdził.”
Szantaż emocjonalny	„Jeśli powiesz komuś o naszej rozmowie, przestanę się z tobą przyjaźnić.”
Filtrowanie informacji	„Nie musisz mówić wszystkiego od razu, powoli poznajemy się lepiej.”
Wywieranie presji czasu	„Musisz szybko zdecydować się na to zdjęcie – inaczej stracimy kontakt.”
Fałszywe obietnice pomocy i wsparcia	„Tylko ja mogę ci pomóc w twoich problemach rodzinnych.”

Skutki groomingu dla dziecka

Skutki groomingu dla dziecka są poważne i wielowymiarowe, wpływając na różne sfery życia młodej osoby. Konsekwencje groomingu mogą utrzymywać się długo po zakończeniu kontaktu z sprawcą, dlatego niezwykle ważne jest szybkie rozpoznanie objawów oraz zapewnienie profesjonalnej pomocy. Poniżej przedstawiamy podział skutków na cztery kluczowe kategorie: emocjonalne, behawioralne, fizyczne i społeczne.

Emocjonalne skutki groomingu

Rodzaj skutku	Opis	Przykład	Rekomendacje
Lęk i depresja	Dziecko może doświadczać silnego niepokoju, obniżonego nastroju oraz poczucia beznadziejności.	Młoda osoba unika kontaktów społecznych i wykazuje apatię.	Zalecana terapia psychologiczna ukierunkowana na radzenie sobie z emocjami oraz wsparcie rodziny.
Poczucie winy i wstydu	Dziecko często obwinia siebie za sytuację, co pogłębia izolację emocjonalną.	Ofiara nie dzieli się problemem nawet z bliskimi osobami.	Konsultacje terapeutyczne pomagające przepracować negatywne przekonania o sobie.
Długotrwałe zaburzenia psychiczne (PTSD)	Nasilone reakcje stresowe, flashbacki i koszmary senne związane z traumą.	Dziecko ma trudności ze snem i często wraca myślami do bolesnych wydarzeń.	Terapia traumy prowadzona przez specjalistów w zakresie zdrowia psychicznego dzieci.

Behawioralne skutki groomingu

Rodzaj skutku	Opis	Przykład	Rekomendacje
Zachowania ryzykowne	Zwiększone ryzyko uzależnień, samookaleczeń czy podejmowania niebezpiecznych działań.	Dziecko eksperymentuje z substancjami psychoaktywnymi lub rani się fizycznie.	Interwencja terapeutyczna oraz programy profilaktyczne przeciwdziałające destrukcyjnym zachowaniom.
Problemy szkolne	Obniżenie wyników nauczania oraz brak motywacji do chodzenia do szkoły.	Uczeń opuszcza zajęcia lub wykazuje trudności w koncentracji.	Wsparcie pedagogiczne oraz indywidualny plan nauczania dostosowany do potrzeb dziecka.
Izolacja społeczna jako zachowanie obronne	Unikanie kontaktów interpersonalnych spowodowane lękiem przed kolejnymi krzywdami.	Dziecko rezygnuje z udziału w zajęciach pozalekcyjnych lub spotkaniach towarzyskich.	Terapia wspierająca rozwój umiejętności społecznych i budowanie poczucia bezpieczeństwa.

Fizyczne skutki groomingu

Rodzaj skutku	Opis	Przykład	Rekomendacje
Bóle głowy i zaburzenia snu	Dolegliwości psychosomatyczne pojawiające się na skutek przewlekłego stresu	Dziecko skarży się na częste migreny oraz problemy z zasypianiem	Konsultacja lekarska wraz ze wsparciem psychologicznym
Zaburzenia apetytu	Nieregularność jedzenia prowadząca do niedożywienia lub nadwagi	Młody człowiek odmawia posiłków lub je kompulsywnie	Konsultacja dietetyczna połączona z terapią emocjonalną
Zaburzenia lękowe związane z technologią	Lęk przed korzystaniem z urządzeń elektronicznych powodujący unikanie Internetu czy telefonu	Dziecko odmawia używania komputera nawet do celów edukacyjnych	Terapia poznawczo-behawioralna skupiona na redukcji fobii technologicznych

Społeczne skutki groomingu  (konsekwencje groomingu)

Rodzaj skutku  (skutki groomingu)	Description (Opis)	Rekomendacje
Zaburzenia relacji interpersonalnych Brak zaufania do innych osób Trudności w tworzeniu bliskich więzi	Dziecko unika rozmów o uczuciach albo reaguje agresją wobec rówieśników	Wsparcie psychoterapeutyczne koncentrujące się na odbudowie poczucia bezpieczeństwa
Odizolowanie społeczne	Unikanie grup rówieśniczych	Programy integracyjne i działania wspierające rozwój kompetencji społecznych
Problemy tożsamości seksualnej	Niepewność co do własnej seksualności lub granic osobistych	Poradnictwo specjalistyczne dotyczące rozwoju tożsamości seksualnej

Cytat eksperta:

Dzięki odpowiedniej terapii wiele dzieci dotkniętych groomingiem może odzyskać równowagę emocjonalną i powrócić do normalnego życia. Kluczowa jest szybka interwencja oraz wsparcie otoczenia.”

dr Anna Kowalska, psycholog dziecięcy

Krótkie case study:

Ania, lat 14, po doświadczeniu groomingu zaczęła mieć problemy ze snem i izolowała się od rówieśników. Dzięki terapii poznawczo-behawioralnej nauczyła się radzić sobie ze stresem i stopniowo odbudowała relacje społeczne. Jej historia pokazuje, że przy odpowiednim wsparciu możliwy jest powrót do zdrowia emocjonalnego.

Aby dowiedzieć się więcej o możliwościach pomocy dla dzieci dotkniętych groomingiem, warto zapoznać się z naszą sekcją dotyczącą wsparcia i terapii. Znajdziesz tam także listę instytucji pomocowych oferujących profesjonalną opiekę psychologiczną. Pamiętajmy – konsekwencje groomingu można łagodzić dzięki szybkiej reakcji oraz kompleksowej pomocy specjalistycznej.

Grupy szczególnie narażone na grooming

Identyfikacja grup narażonych na grooming jest kluczowa dla skutecznej ochrony dzieci przed tym niebezpieczeństwem. Różne czynniki zwiększają ryzyko groomingu, dlatego warto poznać specyfikę tych grup, by lepiej dostosować działania profilaktyczne i wsparcie.

Grupa	Przyczyna ryzyka	Rekomendacja
Dzieci w wieku 10–15 lat z kontami na mediach społecznościowych	Młody wiek, brak doświadczenia w ocenie zagrożeń online, łatwość nawiązywania kontaktów z nieznajomymi.	Zwiększona edukacja cyfrowa i nadzór rodzicielski; nauka rozpoznawania podejrzanych zachowań.
Dzieci samotne lub o niskim poziomie wsparcia rodzinnego	Poczucie osamotnienia sprzyja poszukiwaniu uwagi i akceptacji u obcych osób.	Zwiększenie wsparcia emocjonalnego oraz dostęp do grup rówieśniczych i terapeutycznych.
Młodzież LGBTQ+ szukająca akceptacji w sieci	Narażenie na manipulację przez osoby oferujące „wsparcie” lub „zrozumienie”, często ukrywające złe intencje.	Edukacja inkluzywna oraz budowanie bezpiecznych przestrzeni online i offline dla młodzieży LGBTQ+.
Ofiary przemocy domowej lub zaniedbania emocjonalnego	Słaba samoocena i potrzeba bliskości mogą prowadzić do łatwego ulegania manipulacjom groomerów.	Zintegrowana pomoc psychologiczna oraz monitoring sytuacji dziecka przez instytucje opiekuńcze.
Dzieci z zaburzeniami rozwojowymi lub niepełnosprawnościami	Mniejsza świadomość zagrożeń i trudności w komunikowaniu problemów zwiększają podatność na wykorzystywanie.	Dostosowane programy edukacyjne oraz szkolenia dla opiekunów i nauczycieli w zakresie bezpieczeństwa dziecka.

Dzieci o niskim poczuciu własnej wartości i braku umiejętności asertywności mają trudność w stawianiu granic, co sprzyja manipulacjom ze strony sprawców groomingu.

• Kształcenie umiejętności asertywności oraz wzmacnianie pewności siebie poprzez warsztaty psychologiczne.

Młodzież uczestnicząca w grach online i forach tematycznych ma częste kontakty z anonimowymi osobami, brak kontroli nad treściami sprzyja kontaktom z potencjalnymi groomerami.

• Edukacja dotycząca bezpiecznego korzystania z platform internetowych oraz kontrola rodzicielska.

Uczniowie placówek opiekuńczo-wychowawczych mają ograniczone wsparcie rodzinne i większą ekspozycję na ryzykowne sytuacje społeczne.

• Indywidualne programy wsparcia psychologicznego oraz stały nadzór wychowawczy.

Dzieci migrujące lub uchodźcy z ograniczonym wsparciem lokalnym doświadczają bariery językowej, izolacji społecznej oraz braku dostępu do lokalnych sieci wsparcia.

• Programy integracyjne, dostęp do tłumaczy i specjalistycznej pomocy socjalnej.

Dlaczego ta grupa jest bardziej narażona?

– Dzieci te często dopiero uczą się zasad bezpieczeństwa cyfrowego. Brak doświadczenia powoduje większą podatność na manipulacje ze strony dorosłych sprawców. Łatwość zakładania kont umożliwia im szybkie wejście w interakcje z nieznajomymi, co zwiększa ryzyko kontaktu z groomerem. Warto zwrócić uwagę na konieczność edukacji już od najmłodszych lat oraz aktywną kontrolę rodzicielską podczas korzystania przez dzieci z mediów społecznościowych.

– Przykład: Anonimowa historia nastolatki Agaty pokazuje, jak szybko niewinne rozmowy przerodziły się w groźną sytuację. Agata zaczęła rozmawiać przez popularny komunikator z osobą podającą się za rówieśnika. Po kilku tygodniach rozmów sprawca próbował nakłonić ją do przesyłania zdjęć prywatnych. Dzięki czujności nauczyciela udało się przerwać ten kontakt zanim doszło do poważniejszych konsekwencji. Ta historia podkreśla znaczenie monitorowania aktywności dzieci online oraz otwartej komunikacji między dzieckiem a dorosłym opiekunem.

Aby dowiedzieć się więcej o metodach zapobiegania groomingowi dostosowanych do potrzeb różnych grup ryzyka, zapraszamy do sekcji poświęconej edukacji i profilaktyce groomingowej.

Aspekty prawne i karalność działań groomerów

Grooming jest przestępstwem przeciw wolności seksualnej, które zostało wprowadzone do polskiego prawa w 2010 roku. Regulacje prawne jasno określają, że zarówno kontakt online, jak i działania bezpośrednie mające na celu wykorzystanie seksualne dziecka są karalne. Znajomość obowiązujących przepisów oraz procedur zgłaszania podejrzeń jest kluczowa dla skutecznej ochrony najmłodszych.

Przepis	Treść	Sankcja
Kodeks karny art. 200a § 1	„Kto, w celu położenia przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności, nawiązuje z osobą poniżej lat 15 kontakt za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub innego środka umożliwiającego porozumiewanie się na odległość…”	Kara pozbawienia wolności do 3 lat
Kodeks karny art. 200a § 2	„Jeśli sprawca działa w warunkach recydywy lub dopuszcza się innych szczególnie drastycznych czynów…”	Kara pozbawienia wolności do 5 lat

Słowniczek pojęć prawnych

• Przestępstwo przeciw wolności seksualnej: działanie naruszające prawo osoby do decydowania o swojej sferze intymnej i seksualnej, obejmujące m.in. molestowanie, wykorzystywanie seksualne oraz grooming.
• Grooming: przygotowywanie dziecka do wykorzystania seksualnego poprzez manipulację i budowanie fałszywej więzi, zarówno online jak i offline.
• Recydywa: ponowne popełnienie przestępstwa przez osobę wcześniej skazaną za podobny czyn.

Obowiązki instytucji i osób pracujących z dziećmi wobec podejrzeń groomingu

• Zgłoszenie podejrzenia groomingowego niezwłocznie odpowiednim służbom – policji lub prokuraturze.
• Zabezpieczenie wszelkich dowodów cyfrowych (np. wiadomości, rozmów) zgodnie z procedurami technicznymi.
• Poinformowanie opiekunów prawnych dziecka o sytuacji oraz zapewnienie wsparcia psychologicznego pokrzywdzonemu.
• Współpraca z organami ściągania podczas postępowania wyjaśniającego.
• Prowadzenie działań profilaktycznych i edukacyjnych w placówkach wychowawczych oraz szkolnych.

Sankcje prawne za grooming są surowe: kara pozbawienia wolności może wynosić do trzech lat, a w przypadku okoliczności obciążających nawet do pięciu lat więzienia. Prawo przewiduje również możliwość ściągania sprawców działających zza granicy dzięki międzynarodowym konwencjom, takim jak Konwencja Rady Europy o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i nadużyciami.

Rola prokuratury polega na prowadzeniu postępowania karnego oraz zabezpieczaniu materiału dowodowego – zwłaszcza danych elektronicznych – natomiast sądy rodzinne dbają o dobro dziecka poprzez stosowanie odpowiednich środków ochronnych i nadzorczych. Wsparcie dla ofiar oferują także organizacje pozarządowe specjalizujące się w pomocy dzieciom poszkodowanym przez grooming.

Co zrobić po zgłoszeniu sprawy?

Po zgłoszeniu podejrzenia groomingu ważne jest:

• współpracować z organami ściągania;
• dbać o bezpieczeństwo emocjonalne dziecka;
• konsultować się ze specjalistami ds. pomocy psychologicznej;
• monitorować sytuację i informować odpowiednie instytucje o nowych faktach;
• wspierać edukację profilaktyczną w środowisku dziecka.

Jak zapobiegać groomingowi – edukacja i profilaktyka

Profilaktyka groomingu to fundament skutecznej ochrony dzieci przed manipulacją i zagrożeniami w sieci oraz poza nią. Jak zapobiegać groomingowi? Kluczowa jest kompleksowa edukacja skierowana do dzieci, rodziców oraz instytucji, która pozwala rozpoznać niebezpieczeństwa i reagować na nie odpowiednio wcześnie.

Edukacja dzieci

• Wdrażaj programy edukacyjne uczące bezpiecznego korzystania z Internetu i rozpoznawania zagrożeń.
• Organizuj warsztaty i kursy e-learningowe, które rozwijają umiejętności cyfrowe oraz uczą asertywności w kontaktach online.
• Przeprowadzaj testy i symulacje sytuacji ryzykownych, aby dzieci mogły praktycznie przećwiczyć reakcje na próby manipulacji.
• Zachęcaj do otwartej rozmowy o doświadczeniach w sieci, budując zaufanie między dzieckiem a opiekunem lub nauczycielem.
• Dostarczaj materiały multimedialne dostosowane do wieku, które ułatwiają zrozumienie tematu groomingu.

Edukacja rodziców

• Organizuj warsztaty dotyczące narzędzi kontroli rodzicielskiej, by umożliwić skuteczne monitorowanie aktywności dziecka online.
• Prowadź kampanie społeczne zwiększające świadomość o profilaktyce groomingu oraz metodach rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych.
• Dostarczaj poradniki i materiały informacyjne, które pomagają rodzicom lepiej zrozumieć mechanizmy działania sprawców.
• Zachęcaj do regularnych rozmów z dziećmi na temat bezpieczeństwa w sieci i poza nią.
• Promuj korzystanie ze specjalistycznych infolinii i wsparcia psychologicznego, gdy pojawi się podejrzenie zagrożenia.

Rola instytucji i współpraca międzysektorowa

• Szkól nauczycieli, pedagogów oraz psychologów szkolnych w zakresie profilaktyki groomingu, rozpoznawania objawów i interwencji.
• Wprowadzaj regulaminy korzystania z urządzeń cyfrowych w szkołach, uwzględniające zasady bezpieczeństwa online.
• Prowadź kampanie informacyjne we współpracy ze służbami mundurowymi oraz organizacjami pozarządowymi.
• Zorganizuj systematyczne oceny efektywności programów profilaktycznych oraz dostosowuj je do zmieniających się zagrożeń cyfrowych.

Zachęcaj do tworzenia lokalnych grup wsparcia dla rodzin oraz wymiany dobrych praktyk między placówkami edukacyjnymi a instytucjami publicznymi.

Działania profilaktyczne	Dzieci	Rodzice/opiekunowie	Instytucje (szkoły, NGO, policja)
Edukacja na temat groomingu i bezpieczeństwa online  (warsztaty, kursy e-learningowe)	✔️ Programy edukacyjne, warsztaty praktyczne  oraz testy umiejętności cyfrowych  i symulacje zagrożeń online. ✔️ Materiały multimedialne dostosowane wiekowo.	✔️ Poradniki dla rodziców. ✔️ Kampanie społeczne podnoszące świadomość. ✔️ Warsztaty nt. narzędzi kontroli rodzicielskiej. ✔️ Zachęcanie do otwartej komunikacji z dzieckiem.	✔️ Szkolenia dla nauczycieli, pedagogów, psychologów szkolnych. ✔️ Wprowadzanie regulaminów korzystania z urządzeń cyfrowych. ✔️ Kampanie informacyjne prowadzone wspólnie ze służbami mundurowymi.
Narzędzia kontroli rodzicielskiej (warsztaty dla opiekunów)	–	✔️ Warsztaty praktyczne uczące obsługi narzędzi kontroli rodzicielskiej.	–
Narzędzia monitorowania aktywności dzieci w Internecie przez instytucje szkolne lub inne organizacje (ustalane indywidualnie).	–	✔️ Możliwość wdrażania polityk monitorowania zgodnie z prawem.	✔️ Współpraca ze służbami mundurowymi. ✔️ Koordynowanie działań prewencyjnych.
Kampanie społeczne podnoszące świadomość o groomingu.	✔️ Materiały wizualne dla dzieci.	✔️ Kampanie informujące dorosłych.	✔️ Aktywna współpraca instytucji publicznych.
Dostęp do specjalistycznego wsparcia: infolinie, poradniki.	✔️ Dla dzieci dostępność materiałów interaktywnych.	✔️ Poradniki dla opiekunów.	✔️ Infolinie prowadzone przez organy ścigania lub NGO.

Zastosuj wskazówki krok po kroku opisane poniżej:

• Krok pierwszy: Zainicjuj rozmowę o bezpieczeństwie internetowym już od najmłodszych lat.
• Krok drugi: Uczestnicz aktywnie w życiu cyfrowym swojego dziecka.
• Krok trzeci: Korzystaj z dostępnych narzędzi kontroli rodzicielskiej.
• Krok czwarty: Bądź czujny na sygnały ostrzegawcze związane z zachowaniem dziecka.
• Krok piąty: Współpracuj ze szkołą oraz lokalnymi instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo dzieci.

Aby dowiedzieć się więcej o tym jak chronić swoje dziecko przed zagrożeniami internetowymi odwiedź stronę rządowego programu dotyczącego „Bezpieczeństwo w sieci” – https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/bezpieczenstwo-w-sieci.

Rola rodziców, opiekunów i instytucji w ochronie dzieci

Skuteczna ochrona dzieci przed groomingiem wymaga zaangażowania wielu podmiotów. Rola rodziców w ochronie dzieci, wsparcie opiekunów, aktywność szkół oraz działanie instytucji publicznych i organizacji pozarządowych tworzą spójną sieć bezpieczeństwa. Współpraca tych grup jest kluczowa, by zapobiegać zagrożeniom i reagować na nie odpowiednio.

Rola rodziców

• Monitorowanie aktywności online dziecka – kontrola czasu spędzanego w sieci oraz odwiedzanych stron.
• Ustalanie jasnych zasad korzystania z Internetu, dostosowanych do wieku i dojrzałości dziecka.
• Edukacja o zagrożeniach groomingowych, rozmowy o tym, jak rozpoznawać niebezpieczne sytuacje.
• Budowanie otwartej komunikacji, aby dziecko czuło się bezpiecznie zgłaszając niepokojące zdarzenia.
• Korzystanie z narzędzi kontroli rodzicielskiej, które pomagają ograniczyć dostęp do niewłaściwych treści.

Zadania opiekunów i specjalistów

• Edukowanie dzieci o asertywności i bezpiecznych zachowaniach w sieci oraz poza nią.
• Prowadzenie zajęć interaktywnych z psychologami i pedagogami, które wzmacniają świadomość zagrożeń.
• Wsparcie emocjonalne dla dzieci narażonych na grooming lub już dotkniętych problemem.
• Zachęcanie do zgłaszania podejrzanych kontaktów dorosłym lub odpowiednim służbom.

Zadania szkół

• Organizacja warsztatów i lekcji dotyczących bezpieczeństwa cyfrowego oraz zagrożeń internetowych, w tym groomingu.
• Integracja tematyki ochrony dzieci w programie nauczania na różnych poziomach edukacji.
• Zwiększanie kompetencji nauczycieli poprzez szkolenia dotyczące rozpoznawania sygnałów groomingu u uczniów.
• Prowadzenie współpracy z rodzicami oraz lokalnymi instytucjami wspierającymi profilaktykę przeciwdziałania groomingowi.

Funkcje instytucji publicznych i organizacji pozarządowych (NGO)

• Dostarczanie materiałów edukacyjnych oraz prowadzenie kampanii informacyjnych o groomingu dla szerokiej społeczności.
• Prowadzenie prelekcji przez policję oraz inne służby specjalistyczne na temat zagrożeń internetowych dla dzieci i młodzieży.
• Zapewnianie wsparcia psychologicznego, prawnego i interwencyjnego dla ofiar groomingu oraz ich rodzin przez NGO.
• Dofinansowywanie projektów profilaktycznych realizowanych przez samorządy lokalne.
• Tworzenie narzędzi technologicznych wspierających kontrolę rodzicielską we współpracy z firmami IT.

Grupa odpowiedzialna	Zadania główne	Sposób współpracy / Koordynacja działań
Rodzice	– Monitorowanie aktywności online – Ustalanie zasad korzystania z Internetu – Edukacja o zagrożeniach – Komunikacja z dzieckiem – Korzystanie z kontroli rodzicielskiej	Wspólna komunikacja między grupami poprzez spotkania informacyjne, platformy wymiany wiedzy, działania profilaktyczne koordynowane przez szkoły lub samorządy lokalne zwiększa skuteczność ochrony przed groomingiem.
Opiekunowie / Specjaliści	– Edukacja o asertywności – Zajęcia interaktywne – Wsparcie emocjonalne – Zachęcanie do zgłoszeń
Szkoły	– Warsztaty edukacyjne – Integracja tematyki bezpieczeństwa cyfrowego – Szkolenia nauczycieli – Współpraca z rodzicami i instytucjami
Instytucje publiczne / NGO	– Kampanie informacyjne – Prelekcje policji/służb specjalistycznych – Wsparcie psychologiczne/prawne – Finansowanie projektów profilaktycznych – Tworzenie narzędzi kontroli technologicznej

Bezpieczne korzystanie z Internetu przez dzieci

Bezpieczeństwo dzieci w internecie to dziś jedno z najważniejszych wyzwań dla rodziców i opiekunów. Bezpieczne korzystanie z netu pozwala chronić najmłodszych przed zagrożeniami, takimi jak grooming, cyberprzemoc czy nieodpowiednie treści. Dzięki odpowiednim narzędziom i edukacji można skutecznie minimalizować ryzyko oraz budować zdrowe nawyki cyfrowe.

Konfiguracja kontroli rodzicielskiej – krok po kroku

1. Zainstaluj aplikację do kontroli rodzicielskiej: popularne programy to Qustodio, Kaspersky Safe Kids, Norton Family.
2. Utwórz konto rodzica i dziecka: skonfiguruj profile zgodnie z wiekiem dziecka.
3. Ustal limity czasowe: określ maksymalny czas korzystania z urządzeń lub aplikacji każdego dnia.
4. Zablokuj nieodpowiednie strony i aplikacje: skorzystaj z filtrów treści dostępnych w programie.
5. Korzystaj z monitoringu aktywności: sprawdzaj raporty dotyczące odwiedzanych stron i używanych aplikacji.
6. Zaktualizuj ustawienia prywatności na kontach społecznościowych dziecka: ogranicz widoczność profilu tylko do znajomych.
7. Pamiętaj o regularnych przeglądach ustawień zabezpieczeń: aktualizuj oprogramowanie oraz dostosowuj reguły wraz ze zmianą potrzeb dziecka.

Narzędzie	Funkcje	Poziom trudności konfiguracji
Qustodio	Czas ekranowy, filtrowanie stron, monitoring SMS, lokalizacja GPS	Średni – intuicyjny interfejs, wymaga rejestracji konta
Kaspersky Safe Kids	Zarządzanie czasem, blokada aplikacji, kontrola mediów społecznościowych, alerty bezpieczeństwa	Niski – prosta instalacja i szybka konfiguracja podstawowych funkcji
Norton Family	Bieżący monitoring aktywności online, filtry treści, harmonogramy korzystania z internetu	Średni – wymaga założenia konta Norton oraz synchronizacji urządzeń
Google Family Link	Zarządzanie aplikacjami, limity czasu, lokalizacja, raporty aktywności	Niski – łatwa integracja z Androidem, przejrzysty panel rodzica

Edukacja dziecka o zagrożeniach online

• Naucz dziecko rozpoznawać podejrzane wiadomości i linki — tłumacz znaczenie nieznanych nadawców oraz potencjalnych pułapek internetowych.
• Zachęcaj do krytycznego myślenia wobec osób poznanych w sieci — nigdy nie ufaj bezwarunkowo nowym kontaktom online.
• Tłumacz zasady bezpiecznego udostępniania zdjęć i informacji osobistych — unikaj publikowania danych mogących narazić na niebezpieczeństwo.
• Korzystaj razem z dzieckiem z certyfikowanych platform edukacyjnych — zapewniają one bezpieczne środowisko nauki przez internet.
• Prowadź otwarte rozmowy o doświadczeniach online — buduj atmosferę wsparcia, aby dziecko mogło zgłaszać wszelkie niepokojące sytuacje.

Zasady bezpiecznego udostępniania treści przez dzieci w sieci

Dzieci powinny wiedzieć, że publikowanie zdjęć czy informacji musi odbywać się świadomie:

• Zawsze pytaj o zgodę osoby znajdującej się na zdjęciu przed jego udostępnieniem.
• Nigdy nie podawaj pełnych danych adresowych ani numerów telefonów publicznie.
• Korzystaj z ustawień prywatności umożliwiających kontrolę odbiorców postów.
• Pamiętaj, że raz opublikowane informacje mogą być trudne do usunięcia.
• Edukacja powinna obejmować także konsekwencje prawne niewłaściwego udostępniania materiałów.

Co zrobić, gdy podejrzewamy grooming – kroki i wsparcie

Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko może być ofiarą groomingu, pamiętaj, że pomoc jest dostępna, a szybkie i zdecydowane działanie jest kluczowe dla jego bezpieczeństwa i zdrowia psychicznego. Oto praktyczne kroki, które pomogą Ci skutecznie zareagować.

1. Porozmawiaj z dzieckiem w spokojnej atmosferze – zapewnij je o swoim wsparciu i bezpieczeństwie. Unikaj oceniania czy obwiniania; podkreśl, że to nie jego wina.
2. Zbierz dowody – zachowaj zapisy rozmów, wiadomości, zrzuty ekranu oraz notuj wszelkie niepokojące zachowania dziecka.
3. Zgłoś podejrzenia na policję lub do prokuratury – to ważny krok w ochronie dziecka i ściganiu sprawcy.
4. Skontaktuj się z Telefonem Zaufania dla Dzieci i Młodzieży pod numerem 116 111 – tam uzyskasz fachową pomoc oraz wsparcie emocjonalne dla siebie i dziecka.
5. Szukaj wsparcia psychologicznego i prawnego – skorzystaj z pomocy specjalistycznych ośrodków oraz porad ekspertów online.
6. Współpracuj ze szkołą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym, aby monitorować sytuację i wspierać dziecko na co dzień.
7. Miej otwarty dialog z dzieckiem, obserwuj jego samopoczucie oraz zachowanie przez dłuższy czas po zgłoszeniu problemu.
8. Zastanów się nad terapią indywidualną lub grupową, która pomoże dziecku poradzić sobie ze skutkami traumatycznych doświadczeń.
9. Korzystaj z grup wsparcia dla rodziców, gdzie możesz wymieniać się doświadczeniami i otrzymać dodatkowe wskazówki dotyczące opieki nad poszkodowanym dzieckiem.

Pamiętaj, że wiedza o tym, co zrobić gdy grooming dotyczy Twojego dziecka, pozwala działać szybko i skutecznie. Nie wahaj się szukać profesjonalnej pomocy – istnieje wiele form wsparcia dla ofiar groomingu, które mogą znacząco poprawić bezpieczeństwo oraz komfort psychiczny Twojego dziecka.